ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ

Martyrdom Day of Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji

ਸ੍ਰੀ ਨਾਨਕਸ਼ਾਹੀ: ੨੯ ਮੱਘਰ (14 ਦਸੰਬਰ) Nanakshahi: 29 Maghar (14 December)

ਧਰਮ ਹੇਤੁ ਸਾਕਾ ਜਿਨਿ ਕੀਆ ॥ ਸੀਸੁ ਦੀਆ ਪਰੁ ਸਿਰਰੁ ਨ ਦੀਆ ॥

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ — 'ਹਿੰਦ ਦੀ ਚਾਦਰ' ਦੀ ਲਾਸਾਨੀ ਕੁਰਬਾਨੀ।

ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ 1 ਅਪ੍ਰੈਲ 1621 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਸਨ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਨਾਮ ਤਿਆਗ ਮੱਲ ਸੀ। 1664 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਹਰਿਰਾਇ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਜੋਤੀ ਜੋਤਿ ਸਮਾਉਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਪ ਜੀ ਨੂੰ ਗੁਰਗੱਦੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਸੌਂਪੀ ਗਈ ਅਤੇ ਆਪ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਏ।

ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਬਲੀਦਾਨ

ਉਸ ਸਮੇਂ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ ਉੱਤੇ ਗੰਭੀਰ ਸੰਕਟ ਸੀ। ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਆਸਥਾ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪੀੜ ਮੰਨਿਆ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਆਪਣਾ ਬਲੀਦਾਨ ਦੇਣ ਦਾ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ ਸੰਕਲਪ ਕੀਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਦਾ ਇਹ ਸੰਕਲਪ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਾਨ-ਏ-ਸ਼ਹਾਦਤ ਬਣ ਗਿਆ।

ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜਾ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਬਾਬਾ ਗੁਰਦਿੱਤਾ ਜੀ, ਭਾਈ ਮਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਅਤੇ ਭਾਈ ਸਤੀ ਦਾਸ ਜੀ ਸਮੇਤ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਧਰਮ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਅਤੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਕੁਰਬਾਨ ਕੀਤਾ। 11 ਨਵੰਬਰ 1675 ਈਸਵੀ ਨੂੰ ਚਾਂਦਨੀ ਚੌਕ, ਦਿੱਲੀ ਵਿਖੇ ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਹੋਈ। ਆਪ ਜੀ ਦੇ ਬਲੀਦਾਨ ਨੂੰ ਸਿੱਖ ਕੌਮ ਹਰ ਸਾਲ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਯਾਦ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਮਹੱਤਤਾ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦਾ ਬਲੀਦਾਨ ਧਾਰਮਿਕ ਆਜ਼ਾਦੀ, ਮਨੁੱਖੀ ਅਧਿਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਨਿਆਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੱਤੀ ਕਿ ਧਰਮ ਅਤੇ ਸੱਚ ਦੀ ਰਾਖੀ ਲਈ ਸਭ ਕੁਝ ਕੁਰਬਾਨ ਕਰਨਾ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਪਰਮ ਧਰਮ ਹੈ। ਆਪ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਦਕਾ ਭਾਰਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਧਾਰਮਿਕ ਸੁਤੰਤਰਤਾ ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਮਿਲੀ।

ਸਿੱਖਿਆ

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਹਾੜਾ ਸਾਨੂੰ ਸੇਵਾ, ਤਿਆਗ, ਸਹਿਣਸ਼ੀਲਤਾ ਅਤੇ ਨਿਰਭਉਤਾ ਦਾ ਸੁਨੇਹਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੀ ਸ਼ਹਾਦਤ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੱਚ, ਨਿਆਂ ਅਤੇ ਮਾਨਵਤਾ ਦੀ ਸੇਵਾ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਰਹੇਗੀ।

The martyrdom day of Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji, the ninth Sikh Guru, who made the supreme sacrifice for religious freedom and is revered as 'Hind Di Chadar' (Shield of India).

Historical Background

Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji was born on 1 April 1621 CE in Sri Amritsar Sahib. He was the grandson of Sri Guru Hargobind Sahib Ji and the son of Baba Gurditta Ji. His original name was Tyag Mal. In 1664 CE, after Sri Guru Har Rai Sahib Ji and Sri Guru Har Krishan Sahib Ji passed away, he was entrusted with the Guruship and became known as Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji. He traveled extensively across India, spreading the message of Sikhism and standing against oppression.

Sacrifice for Religious Freedom

At that time, India faced a severe crisis of religious freedom. The Mughal Emperor Aurangzeb was forcibly converting Hindus to Islam, using persecution and coercion. The Kashmiri Pandits, facing brutal oppression, approached Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji for protection. The Guru, embodying the principle of protecting the innocent and upholding dharma, assured them that he would intercede. He declared that the sacrifice of a great soul was needed to awaken the conscience of the oppressor. His son, Sri Guru Gobind Singh Sahib Ji, later recounted that his father sacrificed his life to protect the right of all people to practice their faith.

Arrest and Martyrdom

Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji was arrested by the Mughal authorities along with his companions Bhai Mati Das Ji, Bhai Sati Das Ji, and Bhai Dayala Ji. They were brought to Delhi and subjected to horrific tortures to force them to embrace Islam. Bhai Mati Das Ji was sawed in half, Bhai Sati Das Ji was wrapped in cotton and set on fire, and Bhai Dayala Ji was boiled in a cauldron. Each remained steadfast in their faith. Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji himself was imprisoned and tortured. He was given the choice to perform miracles or convert to Islam, but he refused. On 11 November 1675 CE (24 Maghar 1732 Bikrami), at Chandni Chowk in Delhi, he was publicly beheaded by the orders of Aurangzeb. His martyrdom shook the foundations of tyranny and inspired countless generations to stand up for justice and human rights.

Legacy and Commemoration

The martyrdom day, known as Shahidi Diwas, is observed with deep reverence by Sikhs worldwide. It falls on the 24th of Maghar in the Sikh calendar, usually corresponding to November. Sikhs gather in Gurdwaras for Akhand Paths (continuous reading of Sri Guru Granth Sahib Ji), Kirtan (devotional singing), and Katha (discourses) recounting the Guru's supreme sacrifice. The day reminds Sikhs of the core principles of Sikhism: standing against oppression, protecting the weak, and upholding religious freedom for all. Sri Guru Tegh Bahadur Sahib Ji's sacrifice is unique in history, as he gave his life not for his own faith alone but for the right of others to practice their religion. He is rightly remembered as 'Hind Di Chadar'—the Shield of India—and his martyrdom continues to inspire people of all backgrounds to defend human dignity and freedom of conscience.